Με τον όρο ουρολιθίαση εννοούμε την παρουσία λίθου σε οποιοδήποτε σημείο κατά μήκος της αποχετευτικής οδού των ούρων ( νεφρά, ουρητήρες, ουροδόχος κύστη ). Αποτελεί καλοήθη πάθηση η οποία είναι 3η σε συχνότητα εμφάνισης μεταξύ των ουρολογικών παθήσεων, μετά τις λοιμώξεις και τις παθήσεις του προστάτη.

ΕΙΔΗ ΛΙΘΩΝ

  • λίθοι ασβεστίου ( οξαλικού ή φωσφορικού )
  • λίθοι κυστίνης
  • λίθοι στρουβίτη

  • λίθοι ουρικού οξέως
  • σπανιότερες μορφές λίθων  όπως ακυκλοβίρης, ινδιναβίρης και τριαμτερένης

 

ΤΙ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΟ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟ ΤΩΝ ΛΙΘΩΝ

Συνήθως είναι συνδυασμός ενδογενών και εξωγενων παραγόντων που οδηγεί στη δημιουργία λίθων.

Ενδογενείς παράγοντες :

Συνήθως είναι συνδυασμός ενδογενών και εξωγενων παραγόντων που οδηγεί στη δημιουργία λίθων.

  • Ηλικία:

συχνότερα στις ηλικίες μεταξύ 20 και 50 ετών.

  • Φύλο:

3 φορές συχνότερα στον ανδρικό πληθυσμό.

  • Οικογενειακό ιστορικό-κληρονομικότητα:

25% των ασθενών με λιθίαση έχουν θετικό οικογενειακό ιστορικο.

Εξωγενείς παράγοντες :

  • Κλιματικές συνθήκες:

Άνθρωποι που κατοικούν σε θερμά κλίματα έχουν αυξημένες πιθανότητες να αναπτύξουν λίθους.

  • Διατροφή:

Η κατανάλωση αυξημένης ποσότητας ζωικού λίπους, καθώς και η αυξημένη πρόσληψη άλατος, προδιαθέτουν στη δημιουργία λίθων.

  • Παχυσαρκία:
  • Μειωμένη πρόσληψη υγρών:
  • Φαρμακευτική αγωγή:

Συγκεκριμένα αντιυπερτασικά φάρμακα, η λήψη αντιόξινων φαρμάκων, καθώς και θεραπείες σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς, όπως οι πάσχοντες από HIV, προδιαθέτουν στη δημιουργία λίθων.

 

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

Πολλοί ασθενείς με λίθο στο ουροποιητικό σύστημα δεν έχουν κανένα σύμπτωμα και η ανακάλυψη του προβλήματος γίνεται τυχαία στα πλαίσια απεικονιστικού ελέγχου για άλλο λόγο. Οι ασθενείς γίνονται συμπτωματικοί ( κωλικός νεφρού ) όταν ένας λίθος ενσφηνωθεί στον ουρητήρα με αποτέλεσμα να εμποδίζει την απρόσκοπτη ροή των ούρων από τα νεφρά, προκαλώντας διάταση του πυελοκαλυκικού συστήματος του νεφρού. Ο κωλικός του νεφρού είναι ένας ξαφνικός και οξύς πόνος που ξεκινά από την οσφύ και δύναται να αντανακλά στην κοιλιά, στην κύστη ή στα έξω γεννητικά όργανα. Ο πόνος συνήθως δεν ανακουφίζεται με την αλλαγή θέσης και συχνά συνοδεύεται από τάση για εμετό.

 

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

 

  • Υπερηχογράφημα του ουροποιητικού
  • Ακτινογραφία ΝΟΚ

  • Ενδοφλέβια ουρογραφία ή πυελογραφία

  • Αξονική τομογραφία

 

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Στη φαρέτρα του ουρολόγου υπάρχουν πολλά όπλα για την αντιμετώπιση της λιθίασης. Το είδος της μεθόδου που θα επιλεγεί εξαρτάται από το μέγεθος και τη θέση του λίθου σε συνδυασμό πάντα με το προφίλ του κάθε ασθενούς. Όλες οι διαθέσιμες μέθοδοι είναι πλέον ελάχιστα επεμβατικές και εξασφαλίζουν άριστα αποτελέσματα χωρίς μεγάλη ταλαιπωρία για τον ασθενή.

Εξωσωματική λιθοτριψία

Η εξωσωματική λιθοτριψία (ESWL)εμφανίστηκε το 1980 και έφερε αληθινή επανάσταση στην αντιμετώπιση της λιθίασης.

Γίνεται διαμέσου μηχανήματος το οποίο, εστιάζοντας κρουστικά κύματα στο λίθο δια μέσου του δέρματος , τον σπάει σε μικρότερα κομμάτια ή τον διαλύει πλήρως. Τα εναπομείναντα λιθιασικά συγκρίματα στη συνέχεια αποβάλλονται με τα ούρα.

Ως αντενδείξεις της μεθόδου αναφέρονται:

  • Εγκυμοσύνη
  • Υψηλός κίνδυνος σοβαρής αιμορραγίας
  • Μη ελεγχόμενη λοίμωξη
  • Μη ελεγχόμενη υψηλή αρτηριακή πίεση
  • Σωματοδομή ασθενούς
  • Ανεύρυσμα
  • Ύπαρξη ανατομικής απόφραξης της ουροφόρου οδού, κάτω από το επίπεδο του λίθου

 

Ουρητηρολιθοτριψία ( άκαμπτη ή εύκαπτη )

Υπό συνεχή ακτινοσκοπικό έλεγχο και με τη χρήση ειδικών υδρόφιλων συρμάτων, το ουρητηροσκόπιο  προσεγγίζει το λίθο και με τη χρήση λέιζερ γίνεται θραύση αυτού. Αναλόγως με την εντόπιση του λίθου χρησιμοποιείται το άκαμπτο ή το εύκαμπτο εργαλείο. Η επέμβαση είναι ελάχιστα παρεμβατική, απαιτεί μονοήμερη νοσηλεία στην κλινική και ο ασθενής επανέρχεται άμεσα στις καθημερινές του δραστηριότητες.

Διαδερμική νεφρολιθοτριψία

Με τη διαδερμική νεφρολιθοτριψία αντιμετωπίζονται μεγάλου μεγέθους λίθοι που εντοπίζονται εντός του νεφρού και δεν μπορούν να αφαιρεθούν με ουρητηροσκόπηση ή εξωσωματική λιθοτριψία.

Η διαδερμική νεφρολιθοτριψία διεξάγεται υπό γενική αναισθησία. Ο ουρολόγος παρακεντά το νεφρό διαδερμικά και στη συνέχεια διευρύνει το κανάλι παρακέντησης ώστε να μπορεί να εισέλθει το νεφροσκόπιο. Η διαδικασία γίνεται υπό συνεχή ακτινοσκοπικό έλεγχο , με τη χρήση υδρόφιλων συρμάτων. Ανάλογα με το μέγεθος του λίθου, είτε αφαιρείται ολόκληρος είτε κατακερματίζεται πρώτα σε μικρότερα κομμάτια τα οποία αφαιρούνται με ειδική λαβίδα. Ο κατακερματισμός του λίθου γίνεται με laser ή με βαλλιστικό λιθοτρίπτη. Αποτελεί μέθοδο πιο επεμβατική από την ουρητηροσκόπηση και την ESWL,  ωστόσο τα ποσοστά επιτυχίας ( ασθενής ελεύθερος λίθου ) αγγίζουν το 95%.

 

ΠΡΟΛΗΨΗ

Οι μόνες οδηγίες που ισχύουν για όλους τους ασθενείς και για όλα τα είδη των λίθων είναι:

  • άφθονη λήψη υγρών
  • περιορισμός ημερήσιας λήψης άλατος
  • περιορισμός κρέατος στα γεύματα

Οι υπόλοιπες οδηγίες που θα πρέπει να δώσουμε στον ασθενή μας προκύπτουν, αφού πρώτα αυτός υποβληθεί σε ειδικό μεταβολικό έλεγχο. Ο έλεγχος αυτός περιλαμβάνει ειδικές εξετάσεις αίματος και ούρων 24ώρου καθώς και ανάλυση της σύστασης του λίθου. Τα αποτελέσματα των εξετάσεων αυτών σε ποσοστό περίπου 70-80% αναδεικνύουν την αιτία του προβλήματος και με βάση αυτά συμβουλεύουμε περαιτέρω τον ασθενή.